Takviye Edici Gıda Nedir?

Takviye edici gıda; normal beslenmeyi desteklemek amacıyla üretilen, vitamin, mineral, protein, lif, yağ asidi, amino asit, bitkisel veya hayvansal kaynaklı maddeler gibi besleyici ya da fizyolojik etkisi bulunan bileşenleri içeren ürünlerin genel adıdır.

Bu ürünler genellikle günlük kullanım miktarı belirlenmiş kapsül, tablet, pastil, toz, damla veya sıvı formlarda satışa sunulur. Birden fazla bileşen içerebilecekleri gibi tek bir vitamin, mineral veya bitkisel ekstre de içerebilirler.

Kısacası takviye edici gıda, adından da anlaşılacağı üzere beslenmeyi destekleyen bir üründür. Beslenmenin kendisi veya herhangi bir hastalığın tedavisi değildir.

Takviye Edici Gıda Ne İşe Yarar?

Takviye edici gıdalar, kişinin günlük beslenme düzenini belirli besin öğeleri bakımından desteklemek amacıyla kullanılabilir. Ancak ihtiyaç duyulan takviyenin türü, miktarı ve kullanım süresi herkeste aynı değildir.

Kişinin yaşı, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzı, sağlık durumu ve kullandığı ilaçlar ihtiyaçlarını etkileyebilir. Bu nedenle bir ürünün popüler olması veya çevredeki kişiler tarafından kullanılması, o ürünün herkes için gerekli olduğu anlamına gelmez.

Takviye edici gıdalar ise dengeli beslenmenin alternatifi değil, gerektiğinde onu destekleyen ürünlerdir.

Bir ürünün bitkisel veya doğal olması, onun her koşulda güvenli olduğu anlamına gelmez. Doğal içerikli ürünlerde asıl güvenlik; hammaddenin kalitesine, ürün sahibi ve üretici firmanın güvenilirliğine bağlıdır.

Doğal bir ürünün fayda sağlaması; içeriğindeki maddelerin saflığına, doğru doz miktarına ve uzmanlarca belirlenmiş tavsiye edilen günlük kullanım miktarlarına tam uyulmasıyla mümkündür. Unutulmamalıdır ki, yüksek miktarda kullanım, bilinçsiz tüketim veya yetkin olmayan firmaların merdiven altı üretimleri ciddi yan etki riski taşır. “Doğal” ifadesi tek başına bir güvenlik garantisi değil; ancak doğru üretici, doğru kalite ve doğru dozajla birleştiğinde anlam kazanan bir değerdir.

Takviyelerin etkisi; ürünün içeriğine, kullanım miktarına, kişinin mevcut beslenmesine ve bireysel ihtiyaçlarına göre değişebilir. Hiçbir takviye tüm sağlık sorunlarının çözümü olarak değerlendirilmemelidir.

Takviye Edici Gıda ile İlaç Arasındaki Fark Nedir?

Takviye edici gıda ile ilaç arasındaki temel fark kullanım amacıdır.

Takviye edici gıdalar:

• Normal beslenmeyi desteklemek amacıyla kullanılır.
• İlaç değildir.
• Hastalıkların önlenmesi veya tedavisi amacıyla kullanılmaz.
• Etiket üzerinde belirtilen kullanıcı grubuna ve günlük kullanım miktarına göre tüketilir.

İlaçlar:

• Hastalıkların teşhisi, önlenmesi veya tedavisi gibi tıbbi amaçlarla kullanılır.
• Doktor veya eczacı yönlendirmesi gerektirebilir.
• Reçeteli veya reçetesiz olarak satışa sunulabilir.
• Kullanım dozu ve süresi tedavi planına göre belirlenir.

Bir takviye edici gıdanın Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından onaylanmış olması, ürünün ilaç olduğu veya bir hastalığı tedavi ettiği anlamına gelmez. Takviyeler, onaylanmış olsalar da gıda kategorisinde değerlendirilir.

Her Vitaminli veya Bitkisel Ürün Takviye Edici Gıda mıdır?

Her vitaminli, mineralli veya bitkisel içerikli ürün takviye edici gıda olarak değerlendirilmez.

Çay, kahve, çikolata, sakız, macun veya lolipop gibi geleneksel gıda formlarında satışa sunulan ürünler takviye edici gıda değildir. Kilo kontrolü amacıyla öğün yerine tüketilen ürünler ve sporcu gıdaları da farklı ürün kategorilerinde değerlendirilir.

Bir ürünün ambalajında vitamin adı, bitki görseli veya “özel formül” ifadesinin bulunması, ürünün onaylı bir takviye edici gıda olduğunu tek başına göstermez.

Takviye Edici Gıda Alırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Takviye edici gıda satın almadan önce şu noktalar kontrol edilmelidir:

1. Bakanlık onay bilgisi incelenmelidir.

   Türkiye’de takviye edici gıdaların Tarım ve Orman Bakanlığından onay alması gerekir. Onaylı ürünler; ürün adı, üretici veya ithalatçı işletme adı ya da onay numarası kullanılarak Gıda Güvenliği Bilgi Sistemi üzerinden sorgulanabilir.

2. İçerik listesi okunmalıdır.

   Ürünün hangi vitaminleri, mineralleri, bitkisel bileşenleri veya diğer maddeleri içerdiği kontrol edilmelidir. Aynı bileşeni içeren birden fazla ürünün birlikte kullanılması, toplam günlük alım miktarının fark edilmeden yükselmesine neden olabilir.

3. Günlük kullanım miktarı aşılmamalıdır.

   Ürün etiketinde belirtilen günlük porsiyon ve kullanım talimatlarına uyulmalıdır. Daha yüksek miktarda kullanmak, daha hızlı veya daha fazla fayda sağlayacağı anlamına gelmez. Tarım ve Orman Bakanlığı da ürün etiketindeki önerilen günlük dozun aşılmamasını önermektedir.

4. Kullanıcı grubu kontrol edilmelidir.

   Ürünün çocuklar, yetişkinler veya belirli yaş grupları için hazırlanıp hazırlanmadığı incelenmelidir. Yetişkinlere yönelik bir ürünün çocuklar için de uygun olduğu varsayılmamalıdır.

5. Gerçekçi olmayan vaatlere karşı dikkatli olunmalıdır.

   Aşağıdaki ifadelerle tanıtılan ürünlere temkinli yaklaşılmalıdır:

   • “Hiçbir yan etkisi yoktur.”
   • “Kesin ve hızlı sonuç verir.”
   • “Tüm hastalıkları iyileştirir.”
   • “İlaç kullanımına son verir.”
   • “Kısa sürede hızlı kilo verdirir.”

Kimler Takviye Kullanmadan Önce Doktora Danışmalıdır?

Takviye kullanımından önce sağlık profesyoneline danışmak herkes için yararlı olabilir. Ancak aşağıdaki grupların daha dikkatli olması gerekir:

• Düzenli reçeteli veya reçetesiz ilaç kullananlar
• Kronik hastalığı bulunanlar
• Hamileler ve emzirenler
• Çocuklar ve ileri yaştaki kişiler
• Ameliyat veya tıbbi işlem planlananlar
• Aynı anda birden fazla takviye kullananlar
• Daha önce bir takviyeye karşı istenmeyen reaksiyon yaşayanlar

Bazı takviyeler ilaçlarla etkileşime girebilir, ameliyat sırasında kanama riskini veya anesteziye verilen yanıtı etkileyebilir. Kullanılan bütün ilaçların ve takviyelerin isimleri, dozları ve kullanım sıklıkları doktora veya eczacıya bildirilmelidir.

Takviye Edici Gıdalar Hakkında Sık Sorulan Sorular